Stephen R. Covey verklaart effectief leiderschap vanuit principes die inhoud geven aan ons bestaan. Die principes hebben een uiteenlopende oorsprong. Wie wij zijn, ligt verankerd in genetische aanleg. Deze aanleg krijgt in ons leven gaandeweg kleur en vorm. Dit gebeurt via de ruimte die ons wordt geboden en ontstaat zo in de omgeving waarbinnen wij leren. Zo worden vroegere ervaringen bepalend voor ons gedragspatroon nu! Sommige van die patronen kunnen ons huidige functioneren zodanig belemmeren dat we vastlopen in werk of privé.
Gedurende onze jongste ontwikkeling zijn wij blootgesteld aan emotionele ervaringen die in interactie met anderen ontstaan. In dit samenspel ontstaat ons vermogen tot zelfredzaamheid en weerbaarheid of met andere woorden: hier wordt onze kwetsbaarheid op de proef gesteld.
Vanuit eigen ervaring heeft eenieder herinneringen als het gaat om gekwetst worden. Vaak zijn afkeuring of afwijzing door belangrijke personen aanleiding om jezelf te beschermen. Als kind of jongvolwassene ben je afhankelijk en niet in staat om dit te beseffen of adequaat te reageren vanuit je gevoelens. Een bekend voorbeeld is het gepest worden. Als slachtoffer bouw je een muur om je heen, om de pijn die gevoeld wordt niet toe te laten. Een weerloos kind zal angstig wegduiken en zich aanpassen of juist ageren om te laten zien dat het emotioneel geraakt wordt. De interactie tussen de pester en het kind wordt zo van grote invloed op hoe iemand zal omgaan met het uiten van emoties. In elk geval zal de getroffene een overlevingsstrategie inzetten die op dat moment de minste pijn veroorzaakt. Het gedrag dat nodig is om te overleven wordt daarmee feitelijk een afspiegeling van het persoonlijk leiderschap voor situaties waarin iemand zich bedreigd of onveilig voelt.
Door biografisch werken kan er inzicht ontstaan in de omstandigheden die overlevingsgedrag hebben veroorzaakt. Het is een manier om te onderzoeken in welke sociale context tekortkomingen hebben geleid tot handhaven van mechanismen die je in het ontwikkelen van persoonlijk leiderschap hebben geremd. Het is een manier om toegang te krijgen tot de werkelijkheid die je hebt verdrongen naar het onbewuste. Het is een zoektocht naar de hulpbronnen die je hebt gekend om je krachtig te voelen of om je hulpeloosheid te compenseren. Je hebt gedrag aangeleerd dat toen functioneel is geweest en waarvan later blijkt dat het ineffectief is. Het biografisch werken is niet alleen een zoektocht naar de blokkades die belemmeringen veroorzaken in je ontwikkelingsproces, het geeft eveneens inzicht in je ware identiteit en het beeld dat je over jezelf hebt gemaakt. Middels biografisch werken verworven nieuwe inzichten, geven je de mogelijkheid om persoonlijk doelen te stellen vanuit je echte verlangen. Te leren vanuit eigen behoeften en de weg in te slaan van ‘te worden wie je bent’. Een coach of therapeut kan je hierbij helpen en je begeleiden in het ontwikkelen van jouw authentieke zelfsturend vermogen en persoonlijk leiderschap.
Wat zijn gangbare doelen in een coachingstraject waarbij ontwikkeling tot persoonlijk leiderschap op de voorgrond staat?
√ Weerbaarder en assertiever worden om voor mijzelf op te komen
√ Ruimte creëren voor mijzelf: wensen en belangen kenbaar maken, een mening vormen, anderen kunnen overtuigen
√ Helderheid krijgen over wat ik wil en wat in het belang is van de organisatie
√ Grenzen kunnen stellen en “nee” kunnen zeggen
√ Feedback kunnen vragen en geven
√ Hulp durven vragen
√ Professioneel om kunnen gaan met emoties
Anne de Koning
