Betekenisvol werk is de motor, niet het bijproduct.
Dat is de belangrijkste conclusie uit nieuw onderzoek, en het bevestigt iets wat we bij Agathon Coaching bijna elke week horen. "Ik wil geen ander werk, ik wil werk dat ertoe doet." Mensen die goed verdienen, prima presteren, en toch iets missen. Geen crisis, geen burn-out, gewoon het gevoel dat wat ze doen er niet echt toe doet.
Onderzoekers van Purdue University (Allan, Batz-Barbarich, Sterling en Tay, gepubliceerd in Journal of Management Studies, 2018) brachten 44 studies samen met in totaal ruim 23.000 deelnemers. Ze onderzochten wat betekenisvol werk, het gevoel dat je werk waardevol en de moeite waard is, precies oplevert. De uitkomst: veel meer dan we vaak denken.
De motor achter betrokkenheid en tevredenheid
Betekenisvol werk komt niet ná betrokkenheid, tevredenheid of loyaliteit aan een organisatie. Het gaat eraan vooraf.
Mensen die hun werk als betekenisvol ervaren, voelen zich sterk meer betrokken bij hun werk, zijn aanzienlijk tevredener met hun baan en voelen zich duidelijk meer verbonden met hun organisatie. Vervolgens vertalen die positieve gevoelens zich in gedrag. Betere prestaties, meer bereidheid om net dat stapje extra te zetten voor collega's, en een kleinere kans dat iemand overweegt te vertrekken.
Met andere woorden: zingeving verandert eerst hoe mensen zich voelen over hun werk. Pas daarna verandert het wat ze doen.
Wat het onderzoek laat zien
Het onderzoek liet sterke verbanden zien tussen betekenisvol werk en werkbetrokkenheid, werktevredenheid en betrokkenheid bij de organisatie. Mensen die hun werk betekenisvol vinden, overwegen ook minder snel om te vertrekken, ervaren meer zingeving in hun leven als geheel en rapporteren een betere algemene gezondheid en levenstevredenheid. Ook presteren ze beter en vertonen ze vaker collegiaal, behulpzaam gedrag op het werk.
Opvallend is dat het effect niet stopt bij de voordeur van de organisatie. Mensen die hun werk als betekenisvol ervaren, rapporteren ook een gezonder en voller leven daarbuiten. Werk dat ertoe doet, kleurt blijkbaar mee in hoe mensen hun hele leven ervaren.
Van werkplezier naar betere prestaties
Betekenisvol werk gaat dus verder dan plezier hebben in wat je doet.
Wanneer mensen ervaren dat hun werk waardevol is, hangt dat samen met meer betrokkenheid, meer tevredenheid en een sterkere verbondenheid met de organisatie. Die positieve houding vertaalt zich vervolgens ook naar gedrag: betere prestaties, meer behulpzaamheid richting collega's en een kleinere kans om te willen vertrekken.
Dat maakt zingeving relevant voor zowel medewerkers als organisaties. Het gaat niet alleen om de vraag of iemand zijn werk leuk vindt, maar ook om de vraag of iemand ervaart dat het werk ertoe doet.
De invloed reikt verder dan de werkvloer
Een opvallende uitkomst van de meta-analyse is dat de samenhang niet beperkt blijft tot werk.
Mensen die hun werk als betekenisvol ervaren, rapporteren ook meer zingeving in hun leven, een hogere levenstevredenheid en een betere algemene gezondheid.
Werk is immers een groot onderdeel van ons leven. Het is daarom niet vreemd dat de manier waarop we ons werk ervaren ook invloed kan hebben op hoe we onszelf en ons leven als geheel ervaren.
Waarom dit voor ons zo herkenbaar is
Dit is precies wat we in onze coachingspraktijk terugzien. Mensen die vastlopen, blijken zelden ongemotiveerd. Ze missen vaak alleen het gevoel dat hun werk ertoe doet, voor henzelf, voor anderen, voor iets groters dan de taak zelf.
Zodra iemand herontdekt wat voor hen betekenisvol is, verandert er iets. Niet alleen in hoe ze over hun werk denken, maar in hoe ze zich voelen.
Dat is precies wat dit onderzoek nu ook cijfermatig onderbouwt. Betekenisvol werk is geen bijzaak naast prestatie en werkplezier. Het is een belangrijke basis ervan.
Wat betekent dit voor jouw werk?
De vraag is daarom niet altijd: "Welk ander werk zou beter bij mij passen?"
Een interessantere vraag kan zijn:
"Wat moet er in mijn werk zitten zodat ik ervaar dat het ertoe doet?"
Dat kan gaan over je waarden, talenten, bijdrage, autonomie, relaties met anderen of het doel waar je werk aan bijdraagt.
Soms betekent dit dat je een andere baan nodig hebt. Maar soms ook dat je anders naar je huidige werk gaat kijken, andere keuzes maakt of opnieuw ontdekt waar voor jou de betekenis zit.
Onderzoekssamenvatting: Outcomes of Meaningful Work: A Meta-Analysis
Allan, B. A., Batz-Barbarich, C., Sterling, H. M., & Tay, L. (2018). Journal of Management Studies, 56(3), 500-528. https://doi.org/10.1111/joms.12406
Achtergrond
Deze meta-analyse onderzoekt wat betekenisvol werk (meaningful work) precies oplevert. Betekenisvol werk wordt gedefinieerd als het algemene oordeel dat iemands werk waardevolle, betekenisvolle doelen dient die aansluiten bij diens persoonlijke waarden. De auteurs bouwen voort op de Job Characteristics Theory van Hackman en Oldham (1976), die betekenisvol werk al decennia geleden aanwees als sleutelfactor voor werktevredenheid en prestatie, maar die theorie nooit systematisch heeft getoetst tegen het volledige scala aan mogelijke uitkomsten.
Methode
De onderzoekers doorzochten de literatuur systematisch en includeerden uiteindelijk 44 artikelen met in totaal 23.144 deelnemers. Ze berekenden meta-analytische effectgroottes (gecorrigeerde correlaties) tussen betekenisvol werk en tien uitkomstvariabelen: werkbetrokkenheid, werktevredenheid, betrokkenheid bij de organisatie, zelf-gerapporteerde prestatie, extra-rol gedrag ten behoeve van collega's en organisatie, vertrekintentie, levenstevredenheid, algemene gezondheid, negatief affect en zingeving in het leven.
Daarnaast toetsten ze met meta-analytische structurele vergelijkingsmodellen (MASEM) welk model het beste verklaart hoe deze variabelen samenhangen, en of het type meetinstrument voor betekenisvol werk (eendimensionaal versus multidimensionaal) verschil maakte in de gevonden verbanden.
Belangrijkste bevindingen
Betekenisvol werk bleek sterk samen te hangen met werkbetrokkenheid (r = 0,74), werktevredenheid (r = 0,74) en betrokkenheid bij de organisatie (r = 0,75). De samenhang met vertrekintentie was eveneens fors (r = -0,49), evenals met zingeving in het leven (r = 0,53), algemene gezondheid (r = 0,44) en levenstevredenheid (r = 0,47).
Kleinere, maar nog altijd significante verbanden werden gevonden met zelf-gerapporteerde prestatie (r = 0,33), extra-rol gedrag (r = 0,33) en negatief affect (r = -0,19).
Het type meetinstrument (eendimensionaal versus multidimensionaal) maakte geen significant verschil voor de sterkte van deze verbanden, al lieten multidimensionale schalen een lichte trend naar sterkere verbanden zien.
Het best passende model liet zien dat betekenisvol werk niet gelijk staat aan werkbetrokkenheid, tevredenheid of betrokkenheid, maar er juist aan voorafgaat. Betekenisvol werk voorspelde deze drie attitudes rechtstreeks (bèta's rond 0,74-0,75), en deze attitudes voorspelden op hun beurt prestatie, extra-rol gedrag en vertrekintentie.
Een alternatief model waarin werkbetrokkenheid, tevredenheid en betrokkenheid juist betekenisvol werk voorspelden, paste aanzienlijk slechter bij de data, evenals een model waarin alle vier de constructen als één onderliggend begrip werden behandeld. Dit onderbouwt dat betekenisvol werk een eigenstandig, verklarend construct is en geen synoniem voor de genoemde attitudes.
De indirecte effecten van betekenisvol werk op prestatie, extra-rol gedrag en vertrekintentie, via werkbetrokkenheid, tevredenheid en betrokkenheid, waren stuk voor stuk significant. Het model verklaarde 54 procent van de variantie in werkbetrokkenheid, 55 procent in werktevredenheid, 56 procent in betrokkenheid, 24 procent in prestatie, 14 procent in extra-rol gedrag en 35 procent in vertrekintentie.
Interpretatie
De auteurs concluderen dat betekenisvol werk eerst leidt tot attitudeverandering (meer betrokkenheid, tevredenheid en organisatorische verbondenheid), en pas daarna tot gedragsverandering (betere prestatie, meer collegiaal gedrag, minder vertrekgedachten).
Daarnaast reikt de invloed van betekenisvol werk verder dan de werkvloer: de verbanden met levenstevredenheid, gezondheid en zingeving suggereren dat positieve ervaringen op het werk overvloeien naar het leven daarbuiten.
Beperkingen
De auteurs benadrukken dat correlationele data geen oorzakelijk verband aantonen; alleen experimenteel onderzoek kan vaststellen of betekenisvol werk deze uitkomsten daadwerkelijk veroorzaakt.
Verder waarschuwen ze voor mogelijke publicatiebias en voor de beperkte generaliseerbaarheid, aangezien de meeste onderliggende studies uit Westerse, veelal Engelstalige contexten komen.
Relevantie voor de praktijk
Deze bevindingen ondersteunen het uitgangspunt dat coaching gericht op het (her)ontdekken van betekenisvol werk niet alleen bijdraagt aan werkplezier, maar ook aan meetbare uitkomsten als prestatie, retentie en algeheel welzijn.
Het onderzoek biedt daarmee een empirische onderbouwing voor de aanpak die Agathon in de coachingspraktijk hanteert.